Βρέθηκε το «κλειδί» της αντιγήρανσης - Ανοίγει ο δρόμος για νέες θεραπείες

Η γήρανση δεν είναι μια διαδικασία που επηρεάζει μεμονωμένα κύτταρα, αλλά, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Metabolism φαίνεται πως εξαπλώνεται σε όλο το σώμα και μάλιστα μέσω του αίματος. Οι ερευνητές από τη Νότια Κορέα ανακάλυψαν ότι μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη, η ReHMGB1, λειτουργεί ως «αγγελιοφόρος» της γήρανσης, μεταφέροντας σήματα από κύτταρο σε κύτταρο. Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει νέους δρόμους στην αντιμετώπιση της γήρανσης.

Πώς ξεκινά η κυτταρική γήρανση και γιατί δεν είναι πάντα επιβλαβής

Όπως διαβάζουμε στο ZME Science, τα κύτταρα που σταματούν να διαιρούνται ονομάζονται γηρασμένα ή «senescent». Αν και δεν πεθαίνουν, παύουν να συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία των ιστών. Αυτή η κατάσταση μπορεί να προκληθεί από γενετικές βλάβες, οξειδωτικό στρες ή την ίδια την ηλικία. Στην αρχή, αυτή η διαδικασία είναι αμυντική, καθώς απομονώνει τα φθαρμένα κύτταρα για να μην εξελιχθούν σε καρκινικά. 

Ωστόσο, με τον καιρό, τα γερασμένα κύτταρα αρχίζουν να εκκρίνουν ουσίες που επηρεάζουν αρνητικά τα υγιή κύτταρα γύρω τους. Αυτές οι ουσίες, γνωστές ως SASP, περιλαμβάνουν φλεγμονώδεις παράγοντες και ένζυμα που μπορούν να προκαλέσουν πρόωρη γήρανση σε γειτονικά κύτταρα. Μέχρι πρόσφατα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι αυτό το φαινόμενο περιοριζόταν τοπικά σε έναν ιστό. Όμως, η ομάδα από τη Νότια Κορέα εντόπισε την ReHMGB1 (μια συγκεκριμένη μορφή της πρωτεΐνης HMGB1) η οποία έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει αυτά τα σήματα σε μακρινά σημεία του σώματος.

Από το εργαστήριο στα ζώα: η ReHMGB1 προκαλεί γήρανση παντού

Η HMGB1 υπάρχει σε διάφορες μορφές, αλλά μόνο η μορφή ReHMGB1 φαίνεται να έχει τη δύναμη να προκαλεί γήρανση σε κύτταρα που βρίσκονται μακριά από την αρχική πηγή. Όταν προστέθηκε σε καλλιέργειες κυττάρων στο εργαστήριο, όπως ινοβλάστες και μυϊκά κύτταρα, ενεργοποίησε μηχανισμούς γήρανσης, όπως τη διακοπή της κυτταρικής διαίρεσης και την παραγωγή φλεγμονωδών παραγόντων.

Η επόμενη φάση της έρευνας πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια. Όταν χορηγήθηκε ReHMGB1 σε νεαρά ζώα, εμφανίστηκαν σημάδια γήρανσης στους μυς και στο ήπαρ, ενώ παρατηρήθηκε και μείωση της μυϊκής απόδοσης. Επιπλέον, τα επίπεδα της ReHMGB1 στο αίμα ήταν σημαντικά υψηλότερα στα ηλικιωμένα ποντίκια σε σύγκριση με τα νεότερα.

Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι ότι όταν οι ερευνητές μπλόκαραν τη δράση της ReHMGB1 με ειδικά αντισώματα, παρατήρησαν σημαντική μείωση των γηρασμένων κυττάρων στους μυς των πειραματόζωων. Ταυτόχρονα, διαπιστώθηκε καλύτερη αποκατάσταση των ιστών και ενισχυμένη μυϊκή δύναμη. Η ReHMGB1 φαίνεται να δρα μέσω ενός υποδοχέα που λέγεται RAGE, ο οποίος ενεργοποιεί φλεγμονώδεις «οδούς» οδηγώντας έτσι στην ενίσχυση της κυτταρικής γήρανσης.

Το μέλλον των θεραπειών: μπορούμε να μπλοκάρουμε τα σήματα της γήρανσης;

Αν και τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά, η εφαρμογή τους στην ιατρική θα χρειαστεί χρόνο. Η ReHMGB1 είναι ασταθής στο ανθρώπινο αίμα και δύσκολα αντιμετωπίζεται φαρμακευτικά. Οποιαδήποτε θεραπεία θα πρέπει να μπλοκάρει τις βλαβερές δράσεις της πρωτεΐνης χωρίς να επηρεάζει τις φυσιολογικές λειτουργίες της.

Παρόλα αυτά, η μελέτη ενισχύει τη νέα αντίληψη που διαμορφώνεται σχετικά με τη γήρανση, ότι δηλαδή δεν αποτελεί μόνο φυσιολογική φθορά, αλλά μια οργανωμένη διαδικασία που ελέγχεται από σήματα τα οποία κυκλοφορούν σε όλο το σώμα. Αν καταφέρουμε να παρέμβουμε σε αυτά τα σήματα, τότε ίσως μια μέρα μπορέσουμε να επιβραδύνουμε τη γήρανση όχι μόνο τοπικά, αλλά συνολικά στον οργανισμό.